Odpowiedzialne sąsiedztwo

Aż 80% koncesyjnego odcinka A2 między Nowym Tomyślem a Świeckiem przebiega przez tereny leśne. Bliskie sąsiedztwo przyrody i otoczenie drzew sprawia, że podróż naszą autostrada jest malownicza a krajobraz urzeka. Tak wyjątkowe sąsiedztwo obliguje do szczególnej dbałości o przyrodę i zapewnienia wysokiej klasy infrastruktury drogowej, która pozwoli na spokojne bytowanie okolicznej fauny i flory.

Ochrona środowiska oraz kompensacje przyrodnicze od początku budowy autostrady były i są dla nas niezwykle istotne. Dobrze zaprojektowana infrastruktura wraz z odpowiednim zabezpieczeniem ochronnym może zapewniać zwierzętom bezpieczne warunki do życia i rozwoju. Bocian czarny, sowa uszata, bielik, żołna, traszka grzebieniasta, borowiec wielki – te i inne niecodzienne gatunki zwierząt można spotkać w okolicy Autostrady Wielkopolskiej. To zwierzęta, które żyją w otoczeniu autostrady, w wielu przypadkach chętnie korzystając z infrastruktury stworzonej specjalnie dla nich.

Z uwagi na wielkość projektu i nakłady inwestycyjne budowa odcinka autostrady A2 między Świeckiem a Nowym Tomyślem jest jednym z największych przedsięwzięć ekologicznych w Europie, zdaniem ekspertów Europejskiego Banku Inwestycyjnego – wzorcowym pod względem poszanowania najwyższych standardów ochrony środowiska.

Kwestie ochrony środowiska oraz kompensacji przyrodniczych były kluczowe już na etapie projektowania i budowy Autostrady Wielkopolskiej, przede wszystkim odcinka Nowy Tomyśl – Świecko, w 80% przechodzącego przez tereny leśne. We współpracy ze specjalistami z zakresu ochrony środowiska powstały rozwiązania infrastrukturalne dostosowane do potrzeb występujących w tej okolicy zwierząt, jak na przykład przepusty dla drobnej zwierzyny i płazów. Ich lokalizacja została wskazana przez naukowców, z którymi współpracujemy, monitorujących m.in. populację traszek grzebieniastych – wyjaśnia Sebastian Joachimiak, członek Zarządu Autostrady Wielkopolskiej.

Nie tylko traszki grzebieniaste można spotkać w pobliżu autostrady. W okolicy mieszkają również bielik czy rzadki, dostojny bocian czarny, bytujący w okolicach czystych i zasobnych w pożywienie zbiorników wodnych. Zaobserwować można również sowę uszatą, która nie mieszka w dziuplach, lecz w gniazdach często przejmowanych od innych gatunków, a także wiele gatunków nietoperzy, które wykorzystują infrastrukturę Autostrady Wielkopolskiej. Dla tych ostatnich powstały ekrany ochronne, wymuszające podwyższenie lotu, a więc zapewniające bezpieczny przelot nad autostradą gatunkom nietoperzy, które tę drogę wybierają.
Nieopodal Autostrady Wielkopolskiej, w województwie lubuskim, znajduje się rezerwat Nietoperek – najważniejsze w Polsce i jedno z najważniejszych w środkowej Europie miejsc zimowania nietoperzy. Zimuje tam około 38 000 osobników nietoperzy z 12 gatunków.

Lokalizacja autostrady w okolicach rezerwatu wymaga monitorowania jej wpływu na nietoperze oraz ich zachowanie i adaptację do zmienionego otoczenia, a także skuteczności zastosowanych środków ochronnych. Dla ochrony nietoperzy przed kolizjami w miejscach, gdzie ich żerowiska przecina autostrada, zastosowano ekrany wymuszające podwyższenie lotu przez te ssaki. Większość nietoperzy, co jest pewnym zaskoczeniem, korzysta również z przejść dolnych pod autostradą, przeznaczonych dla dużych ssaków oraz z przejść zespolonych z drogami lokalnymi, wykorzystywanymi również przez ludzi w ruchu lokalnym. Pod obiektami spotkać możemy między innymi karliki oraz nocki duże. Często obiekty drogowe wykorzystywane są jako dzienne kryjówki. A w kilku takich miejscach nietoperze utworzyły nawet kolonie rozrodcze w elementach konstrukcyjnych – podkreśla dr Jan Cichocki z Instytutu Nauk Biologicznych Uniwersytetu Zielonogórskiego.

W okolicy Autostrady Wielkopolskiej można spotkać bieliki, zwane również orłami morskimi. Zamieszkują głównie obszary w okolicach zbiorników wodnych, ponieważ podstawą ich pożywienia są ryby i ptactwo wodne.

Prowadzony przez nas monitoring, m.in. stanu chemicznego wód, stanu wód powierzchniowych i podziemnych, gospodarki wodno-ściekowej i czystości powietrza, pozwala na bieżąco analizować sytuację środowiskową. Obecność rzadkich gatunków, jak na przykład bociana czarnego czy bielika, dowodzi dużej bioróżnorodności tych terenów, a więc również tego, że nasze działania prośrodowiskowe przynoszą efekty. Mamy informacje o co najmniej dwóch gniazdach bociana czarnego. Żerujące ptaki można spotkać w okolicy bagien w Torzymiu w województwie lubuskim – mówi Sebastian Joachimiak.

W otoczeniu Autostrady Wielkopolskiej pojawiają się także żołny, które przylatują do Polski na krótko – są obecne od maja do końca sierpnia, ale co ciekawe – obejmują swoim zasięgiem coraz dalsze zakątki Polski. Żołny to ptaki, które wykorzystały ocieplenie klimatu, jak i działalność człowieka. Kiedyś można było je spotkać na południowo-wschodnich krańcach Polski, dziś obserwuje się je w części zachodniej kraju, na przykład właśnie w okolicach Autostrady Wielkopolskiej.

Ponieważ nie budują gniazd, lecz kopią długie – nawet na 2 metry – norki w skarpach, urwiskach i żwirowniach, coraz częściej osiedlają się w okolicach rozbudowy infrastruktury drogowej. To rzadki widok, jednak niezapomniany – żołna jest najbarwniejszym gatunkiem ptaka spotykanym w Polsce – twierdzi prof. dr hab. Piotr Tryjanowski, dyrektor Instytutu Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Nad autostradą miedzy Świeckiem a Koninem znajduje się 45 przejść dla dużych zwierząt. Ich lokalizacja także wynika z analizy środowiskowej, która pozwoliła wskazać trasy wędrówek zwierząt. Dzięki temu nie zakłócamy naturalnych szlaków migracji i umożliwiamy zwierzętom bezpieczne przejście na drugą stronę, z dala od pędzących pojazdów. Każde przejście nad autostradą wyposażone jest w wysokie na ponad 2 metry ekrany przeciwolśnieniowe połączone z ogrodzeniem naprowadzającym. Dodatkowo stworzyliśmy warunki jak najbardziej zbliżone do naturalnych – nasadziliśmy przyjazne rośliny, drzewa i krzewy projektując naturalne podszycie w taki sposób, aby były przyjazne dla środowiska i jak najbardziej naturalne. Regularnie prowadzony monitoring w tych miejscach pokazuje, że zwierzęta zaakceptowały przejścia i często je odwiedzają.

Autostrada to znacznie więcej niż tylko pas drogowy prowadzący z punktu A do punktu B. To wielopoziomowy, złożony organizm, tworzący swoisty ekosystem, którego elementy muszą do siebie idealnie pasować. Dotyczy to zarówno infrastruktury autostrady, jak i jej otoczenia. Bo otoczenie ma znaczenie – podsumowuje Sebastian Joachimiak.

Poznaj naszych sąsiadów >>>